– मार्कंडेश्वर बहुउद्देशीय सुशिक्षित बेरोजगार विकास संस्थेचे केंद्रीय अध्यक्ष यांची ठाम मागणी; पर्यटन, औद्योगिक विकास आणि स्थानिक रोजगाराला चालना देण्यावर भर
चामोर्शी, प्रतिनिधी :- गडचिरोली जिल्ह्यातील ऐतिहासिक मार्कंडेश्वर मंदिराच्या पर्यटन विकासासोबतच चामोर्शी तालुक्यातील कोनसरी–भेडाळा परिसरातील औद्योगिक विकास, स्थानिक युवकांना रोजगाराच्या संधी आणि सुरक्षित वाहतूक व्यवस्था सक्षम करण्यासाठी नागभीड ते मार्कंडादेव नवीन रेल्वेमार्ग सुरू करण्यात यावा, अशी ठाम मागणी मार्कंडेश्वर बहुउद्देशीय सुशिक्षित बेरोजगार विकास संस्थेचे केंद्रीय अध्यक्ष श्रीमंत संतोष सुरपाम यांनी केली आहे. त्यांच्या या मागणीमुळे परिसरातील रेल्वे जोडणीचा प्रश्न पुन्हा चर्चेत आला असून, महाराष्ट्र शासनाच्या परिवहन विभागानेही या संदर्भात संबंधित रेल्वे अधिकाऱ्यांकडे पाठपुरावा केला आहे.
संतोष सुरपाम यांची मागणी; गडचिरोलीच्या विकासासाठी रेल्वे जोडणीचा मुद्दा ऐरणीवर
मार्कंडेश्वर बहुउद्देशीय सुशिक्षित बेरोजगार विकास संस्थेचे केंद्रीय अध्यक्ष श्रीमंत संतोष सुरपाम यांनी नागभीड–मार्कंडादेव रेल्वेमार्गाचा प्रश्न शासनदरबारी मांडला आहे. नागपूर (इतवारी)–नागभीड ब्रॉडगेज रेल्वेमार्गाचा विस्तार म्हणून नागभीड ते मार्कंडादेव, तालुका चामोर्शी, जिल्हा गडचिरोली असा नवीन रेल्वेमार्ग विकसित करण्यात यावा, ही त्यांच्या मागणीची प्रमुख भूमिका आहे.
तिहासिक पर्यटनस्थळ, वाढते औद्योगिक क्षेत्र आणि स्थानिक नागरिकांच्या वाहतुकीच्या गरजा यांचा एकत्रित विचार करून रेल्वे जोडणीच्या मागणीवर ठोस कार्यवाही व्हावी,” हा या मागणीमागील महत्त्वाचा विकासात्मक मुद्दा आहे.
या मागणीच्या अनुषंगाने महाराष्ट्र शासनाच्या परिवहन विभागाने ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी दक्षिण पूर्व मध्य रेल्वेच्या संबंधित अधिकाऱ्यांना पत्र पाठविले आहे. संदर्भित निवेदनाच्या अनुषंगाने आवश्यक कार्यवाही करावी, संबंधित अर्जदाराला माहिती द्यावी आणि नागभीड ते मार्कंडादेव रेल्वेमार्गाच्या प्रस्तावाच्या सद्यस्थितीचा अहवाल शासनाला सादर करावा, अशी विनंती या पत्रात करण्यात आली आहे.
त्यामुळे संतोष सुरपाम यांनी मांडलेल्या मागणीला शासकीय पत्रव्यवहाराच्या माध्यमातून पुढील पाठपुराव्याची दिशा मिळाली आहे. तथापि, रेल्वेमार्गाला अंतिम मंजुरी मिळाली आहे किंवा प्रत्यक्ष बांधकाम सुरू होणार आहे, अशी अधिकृत पुष्टी अद्याप या पत्रावरून होत नाही.
मार्कंडेश्वर मंदिराच्या पर्यटन विकासासाठी रेल्वे जोडणीची गरज
वैनगंगा नदीच्या काठावर वसलेले मार्कंडादेव येथील प्राचीन मार्कंडेश्वर मंदिर विदर्भाच्या ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारशाचे महत्त्वपूर्ण प्रतीक आहे. मंदिरातील प्राचीन स्थापत्यकला, दगडी शिल्पे आणि धार्मिक महत्त्वामुळे हे ठिकाण भाविकांसह इतिहासप्रेमी व पर्यटकांना आकर्षित करते. ‘विदर्भाचे खजुराहो’ म्हणूनही या मंदिराची ओळख आहे.
या ऐतिहासिक स्थळाला भेट देणाऱ्या पर्यटकांना सुलभ प्रवासाची सुविधा मिळावी, पर्यटनाचा विस्तार व्हावा आणि स्थानिक व्यावसायिकांना उत्पन्नाच्या संधी उपलब्ध व्हाव्यात, यासाठी रेल्वे जोडणीचा विचार महत्त्वाचा ठरू शकतो.
संतोष सुरपाम यांनी उपस्थित केलेल्या रेल्वेमार्गाच्या मागणीच्या पार्श्वभूमीवर मार्कंडादेव येथे पर्यटनपूरक पायाभूत सुविधा विकसित करण्याची गरजही अधोरेखित होते. पर्यटकांसाठी सार्वजनिक वाहतूक, स्वच्छतागृहे, पिण्याचे पाणी, वाहनतळ, माहिती केंद्र आणि स्थानिक मार्गदर्शकांची व्यवस्था केल्यास पर्यटनाचा स्थानिक अर्थव्यवस्थेला अधिक फायदा होऊ शकतो.
कोनसरी–भेडाळा औद्योगिक पट्ट्यासाठी सक्षम वाहतूक व्यवस्था आवश्यक
चामोर्शी तालुक्यातील कोनसरी परिसरात औद्योगिक विकासाच्या घडामोडी सुरू आहेत. औद्योगिक क्षेत्राचा विस्तार होत असताना कच्चा माल, तयार उत्पादने, यंत्रसामग्री आणि कामगारांच्या वाहतुकीची गरजही वाढू शकते. अशा परिस्थितीत रस्ते आणि रेल्वे यांसारख्या वाहतूक सुविधांचे दीर्घकालीन नियोजन करणे आवश्यक आहे.
नागभीड–मार्कंडादेव रेल्वेमार्गाचा प्रस्ताव तपासताना कोनसरी–भेडाळा परिसरातील भविष्यातील औद्योगिक गरजा, प्रवासी वाहतूक, संभाव्य मालवाहतूक आणि संबंधित पायाभूत सुविधांचा अभ्यास करण्याची आवश्यकता आहे.
रेल्वे जोडणी व्यवहार्य ठरल्यास औद्योगिक क्षेत्राला पर्यायी वाहतूक सुविधा उपलब्ध होण्याची शक्यता आहे. त्याचबरोबर स्थानिक युवकांसाठी रोजगार, वाहतूक सेवा, लघुउद्योग आणि पूरक व्यवसायांच्या संधी वाढविण्याच्या दृष्टीनेही नियोजन करता येऊ शकते. मात्र, प्रत्यक्ष लाभ किती मिळेल हे रेल्वेमार्गाच्या तांत्रिक व्यवहार्यतेवर आणि प्रकल्पाच्या अंतिम आराखड्यावर अवलंबून असेल.
स्थानिक युवकांच्या रोजगाराचा प्रश्नही महत्त्वाचा
सुशिक्षित बेरोजगार युवकांना रोजगाराच्या संधी मिळाव्यात, हा विकासाच्या चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा आहे. औद्योगिक विकास, पर्यटन आणि वाहतूक सुविधा यांचा योग्य समन्वय झाल्यास स्थानिक युवकांना विविध क्षेत्रांत कामाच्या संधी मिळू शकतात.
उद्योगांमधील तांत्रिक कामे, वाहनचालक व वाहतूक सेवा, पर्यटन मार्गदर्शन, हॉटेल व्यवसाय, स्थानिक उत्पादनांची विक्री आणि इतर पूरक व्यवसायांमध्ये रोजगारनिर्मितीची क्षमता आहे. यासाठी कौशल्य प्रशिक्षण, रोजगार मेळावे आणि स्थानिक युवकांना उद्योगांशी जोडणारे उपक्रम राबविणे गरजेचे आहे.
संतोष सुरपाम यांनी उपस्थित केलेली रेल्वेमार्गाची मागणी पर्यटन आणि उद्योगापुरती मर्यादित न ठेवता स्थानिक रोजगार, नागरिकांच्या सोयी आणि परिसराच्या दीर्घकालीन विकासाच्या दृष्टीने पाहणे महत्त्वाचे आहे.
सुरक्षित वाहतुकीसाठीही रेल्वे पर्यायाचा विचार
औद्योगिक क्षेत्रात अवजड वाहनांची वर्दळ वाढण्याची शक्यता लक्षात घेता रस्ते सुरक्षा आणि वाहतूक व्यवस्थापनाला प्राधान्य देणे आवश्यक आहे. रेल्वे जोडणीचा प्रस्ताव व्यवहार्य ठरल्यास प्रवाशांना पर्यायी वाहतूक सुविधा मिळू शकते. यासोबतच रस्त्यांचे सुधारित नियोजन, अपघातप्रवण ठिकाणांवरील उपाययोजना, दिशादर्शक फलक आणि सार्वजनिक वाहतुकीचे बळकटीकरण यांवरही लक्ष देणे गरजेचे आहे.
आता रेल्वे प्रशासनाच्या पुढील निर्णयाकडे लक्ष
महाराष्ट्र शासनाच्या परिवहन विभागाने संबंधित रेल्वे अधिकाऱ्यांकडे पाठविलेल्या पत्रामुळे नागभीड–मार्कंडादेव रेल्वेमार्गाच्या मागणीबाबत पुढील कार्यवाहीची अपेक्षा निर्माण झाली आहे. आता या प्रस्तावाचे सर्वेक्षण झाले आहे का, संभाव्य मार्ग किती लांबीचा असेल, अंदाजित खर्च किती आहे, रेल्वे मंत्रालयाकडे प्रस्ताव सादर झाला आहे का आणि पुढील कार्यवाहीची रूपरेषा काय आहे, याबाबत अधिकृत माहिती मिळणे आवश्यक आहे.
मार्कंडेश्वर बहुउद्देशीय सुशिक्षित बेरोजगार विकास संस्थेचे केंद्रीय अध्यक्ष श्रीमंत संतोष सुरपाम यांनी पुढाकार घेऊन मांडलेली नागभीड–मार्कंडादेव रेल्वेमार्गाची मागणी आता शासन आणि रेल्वे प्रशासनाच्या पुढील कार्यवाहीकडे लक्ष वेधत आहे. ऐतिहासिक मार्कंडेश्वर मंदिराचा पर्यटन विकास, कोनसरी–भेडाळा औद्योगिक पट्ट्याला सक्षम वाहतूक सुविधा, स्थानिक युवकांसाठी रोजगार आणि नागरिकांसाठी सुरक्षित दळणवळण या सर्व बाबींचा एकत्रित विचार करून या प्रस्तावाची व्यवहार्यता तपासावी, अशी अपेक्षा या मागणीच्या निमित्ताने व्यक्त होत आहे.
गडचिरोली जिल्ह्याच्या विकासाला नवी दिशा देण्याच्या दृष्टीने नागभीड–मार्कंडादेव रेल्वेमार्गाच्या प्रस्तावाबाबत रेल्वे प्रशासन कोणती भूमिका घेते आणि पुढील कार्यवाही कशी होते, याकडे आता परिसरातील नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.
