– श्रीकृष्ण जन्माष्टमीनिमित्त हरिश्चंद्रजी मुंगमोडे यांच्या घरी भजनाचा जागर; संतविचारांच्या सुरांनी उजळली ग्रामीण संस्कृतीची परंपरा
पंकज परशुरामकर, प्रतिनिधी नवेगावबांध :- मोबाईलच्या पडद्यावर मनोरंजनाचे जग एका स्पर्शावर उपलब्ध झाले आहे. सोशल मीडिया आणि डिजिटल युगाच्या वेगात पारंपरिक कला, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक उपक्रमांची जागा संकुचित होत असताना नवेगावबांधमध्ये मात्र टाळ-मृदंगाचा निनाद आजही तितक्याच उत्साहाने घुमत आहे. श्रीकृष्ण जन्माष्टमीनिमित्त श्री. हरिश्चंद्रजी मुंगमोडे यांच्या घरी जय दुर्गा भजनी मंडळ, टी-पॉईंट, छत्रपती शिवाजी महाराज चौक, नवेगावबांध यांच्या वतीने आयोजित भजन सोहळ्याने भक्तीबरोबरच ग्रामीण संस्कृतीच्या जिवंत परंपरेचे दर्शन घडविले. टाळांचा ठेका, मृदंगाची साथ, अभंगांची सुरेल मैफल आणि कृष्णनामाचा जयघोष यामुळे परिसर भक्तिरसात न्हाऊन निघाला. काही काळासाठी मोबाईलच्या आभासी जगाला बाजूला ठेवत नागरिकांनी प्रत्यक्ष एकत्र येऊन भजनाचा आनंद घेतला. विशेष म्हणजे या सोहळ्यात ज्येष्ठ नागरिकांसोबत महिला, युवक आणि लहान मुलांचाही उत्स्फूर्त सहभाग राहिला. त्यामुळे भजनाच्या माध्यमातून केवळ देवाचे नामस्मरण झाले नाही, तर एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे संस्कार आणि सांस्कृतिक वारशाची शिदोरीही पोहोचली. महाराष्ट्राच्या संतपरंपरेने भक्तीला सामाजिक जाणीवेची जोड दिली आहे. संत ज्ञानेश्वर, संत तुकाराम, संत नामदेव आणि संत एकनाथ यांच्या अभंगांतून समता, बंधुभाव, सदाचार, मानवता आणि परस्परांतील प्रेमाचा संदेश समाजाला मिळाला. याच संतविचारांचा जागर भजनाच्या माध्यमातून आजही होत असल्याने ही परंपरा केवळ धार्मिक कार्यक्रम न राहता समाजप्रबोधनाचे प्रभावी माध्यम ठरते. ग्रामीण भागात पूर्वी मंदिर, देवघर, अंगण किंवा गावातील पारावर रंगणाऱ्या भजनाची परंपरा आजही सण-उत्सव, सप्ताह आणि धार्मिक कार्यक्रमांच्या निमित्ताने कायम आहे. काळ बदलला, जीवनशैली बदलली, मनोरंजनाची साधने बदलली; मात्र सामूहिक भक्तीची ओढ कायम राहिली आहे. व्यसनमुक्ती, स्वच्छता, सामाजिक सलोखा, बंधुभाव, संस्कार आणि पर्यावरण संवर्धन यांसारखे संदेश लोकांपर्यंत पोहोचविण्याचे सामर्थ्यही या परंपरेत आहे. त्यामुळे आधुनिकतेच्या झपाट्यात भजनाचे महत्त्व कमी झाले नसून आपल्या सांस्कृतिक मुळांशी जोडून ठेवणारे माध्यम म्हणून त्याची भूमिका अधिक महत्त्वाची ठरत आहे. विशेषतः नव्या पिढीला संत साहित्य, अभंग आणि पारंपरिक कलांचा प्रत्यक्ष अनुभव मिळणे ही काळाची गरज आहे. मोबाईलच्या पडद्यावर जग जवळ आले असले, तरी माणसांना प्रत्यक्ष एकत्र आणण्याचे काम अशा सांस्कृतिक उपक्रमांतूनच घडते. मुंगमोडे यांच्या घरी जन्माष्टमीनिमित्त रंगलेल्या या भजन सोहळ्याने त्याच जिवंत परंपरेची साक्ष दिली. आधुनिकतेच्या वादळात अनेक गोष्टी बदलत असल्या, तरी आपल्या मातीशी जोडलेला टाळ-मृदंगाचा ठेका अजूनही थांबलेला नाही. अभंगांच्या प्रत्येक ओळीत संतविचारांचा प्रकाश आणि प्रत्येक तालात संस्कृतीची ओळख जपली जात आहे. म्हणूनच नवेगावबांधमध्ये घुमलेला हा टाळ-मृदंगाचा नाद केवळ भक्तीचा स्वर नसून, बदलत्या काळातही आपल्या मातीची ओळख जपणाऱ्या ग्रामीण संस्कृतीच्या जिवंत श्वासाचा आवाज ठरला आहे.