पाच कुटुंबे पुढे आली; ८०० पुस्तकांतून ज्ञानाच्या नव्या प्रवासाला सुरुवात!

– नवरात्र रिसोर्स रिव्हायव्हल उपक्रमाला बालदिनानिमित्त उत्साहवर्धक प्रतिसाद; ठाणेकर नागरिकांना सहभागाचे आवाहन

ठाणे :- बालदिनाचे औचित्य साधत ठाण्यात सुरू असलेल्या नवरात्र रिसोर्स रिव्हायव्हल (Navratri Resource Revival – NRR) या उपक्रमाला शनिवारी उत्साहवर्धक प्रतिसाद मिळाला. बी. जे. हायस्कूल, टेंभी नाका येथे आयोजित पुस्तक संकलन उपक्रमात अवघ्या एका दिवसात पाच कुटुंबांनी स्वयंस्फूर्तीने उपस्थित राहून तब्बल ८०० पुस्तके दान केली. कोणत्याही विशेष आग्रहाशिवाय नागरिकांनी स्वतःहून पुढे येऊन दिलेला हा प्रतिसाद उपक्रमाच्या मूळ उद्देशाला बळ देणारा ठरला.

या पुस्तक संकलनाचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यातील विषयांची समृद्ध विविधता. बालवाडी आणि प्राथमिक शिक्षणासाठी उपयुक्त असलेल्या पुस्तकांपासून तंत्रज्ञानविषयक शैक्षणिक साहित्यापर्यंत, साहित्य, धार्मिक ग्रंथ आणि इतर अनेक विषयांवरील पुस्तकांचा या संग्रहात समावेश आहे. त्यामुळे हा उपक्रम केवळ जुनी पुस्तके जमा करण्यापुरता मर्यादित न राहता, विविध वयोगटांतील आणि वेगवेगळ्या आवडीच्या वाचकांपर्यंत ज्ञान पोहोचविण्याची संधी निर्माण करीत आहे.

आजच्या अनुभवातून एक महत्त्वाचा सामाजिक विचार पुढे आला आहे. प्रत्येक घरात काही पुस्तके वाचून झाल्यानंतर कपाटात पडून राहतात. मात्र, त्याच पुस्तकांची एखाद्या विद्यार्थ्याला, नव्या वाचकाला किंवा ज्ञानाची आवड असलेल्या व्यक्तीला आवश्यकता असू शकते. एका कुटुंबासाठी वाचून झालेले पुस्तक दुसऱ्या कुटुंबासाठी ज्ञानाचा नवा स्रोत ठरू शकते. त्यामुळे पुस्तकांचे आयुष्य वाढविणे म्हणजे केवळ वस्तूंचा पुनर्वापर नव्हे, तर ज्ञानाच्या उपलब्धतेचा विस्तार करणे होय.

या उपक्रमाचे संकल्पक विजयकुमार कट्टी यांच्या मते, पुस्तकदानाकडे केवळ घरातील अनावश्यक साहित्य दुसऱ्याला देण्याची कृती म्हणून पाहता कामा नये. पुस्तकातील ज्ञान, अनुभव आणि विचार यांना नवा वाचक मिळवून देण्याची ही एक सामाजिक प्रक्रिया आहे. विविध विषयांवरील पुस्तके एकत्र आल्यावर त्यांचे वर्गीकरण, विषयानुसार मांडणी आणि योग्य वाचकांपर्यंत पोहोचविण्याच्या प्रक्रियेतून विद्यार्थ्यांना आणि स्वयंसेवकांनाही शिकण्याची संधी मिळू शकते.

विशेष म्हणजे, आज मिळालेला प्रतिसाद हा मोठ्या संस्थात्मक व्यवस्थेपेक्षा नागरिकांच्या स्वयंस्फूर्त सहभागाचे महत्त्व अधोरेखित करणारा आहे. केवळ पाच कुटुंबांनी दिलेल्या योगदानातून ८०० पुस्तके जमा होणे ही बाब इतर कुटुंबे, गृहनिर्माण संस्था, शैक्षणिक संस्था आणि कार्यालयांसाठी प्रेरणादायी ठरू शकते. समाजातील उपलब्ध साधनसंपत्तीचा योग्य उपयोग केल्यास अनेक नवीन संधी निर्माण होऊ शकतात, हा या उपक्रमामागील मूलभूत विचार आहे.

नागरिकांना सहभागी होण्याचे नम्र आवाहन

आज मिळालेल्या प्रतिसादाच्या पार्श्वभूमीवर ठाणेकर नागरिकांना या उपक्रमात सहभागी होण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. घरात वाचून झालेली, सुस्थितीत असलेली आणि इतरांसाठी उपयोगी ठरू शकणारी पुस्तके दान करण्यासाठी नागरिकांनी पुढे यावे. यासाठी १५ नोव्हेंबर २०२६ रोजी सकाळी १० ते सायंकाळी ५ या वेळेत बी. जे. हायस्कूल, टेंभी नाका, ठाणे येथे पुस्तक संकलन सुरू राहणार आहे.

पुस्तकदानासाठी कोणतेही मोठे योगदान आवश्यक नाही. आपल्या घरातील काही पुस्तकेही दुसऱ्या व्यक्तीच्या शिक्षणासाठी आणि वाचनाच्या आवडीसाठी महत्त्वाची ठरू शकतात. नागरिकांनी स्वतः उपस्थित राहून या उपक्रमाचा अनुभव घ्यावा आणि ज्ञानाच्या पुनर्वापराच्या या प्रयत्नात सहभागी व्हावे, अशी आयोजकांची अपेक्षा आहे.

बालदिनाच्या निमित्ताने मिळालेला आजचा प्रतिसाद एक साधा, पण महत्त्वाचा संदेश देतो—मुलांच्या भविष्यासाठी केवळ नवीन शैक्षणिक साधने निर्माण करणे पुरेसे नाही; समाजात आधीपासून उपलब्ध असलेले ज्ञानही नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविणे तितकेच आवश्यक आहे.

पुस्तक जुने होऊ शकते; पण त्यातील ज्ञान कधीच जुने होत नाही. त्या ज्ञानाला नवा वाचक मिळवून देणे हीच या उपक्रमाची खरी फलश्रुती आहे.

— विजयकुमार कट्टी