नागपूर :- नागपूर मार्गे धावणाऱ्या दानापूर-बंगळुरू संघमित्रा एक्स्प्रेसमध्ये विदेशी पर्यटक कोट्याचा गैरवापर उघडकीस आला असून मध्य रेल्वेने विशेष तपासणीत १२१ प्रवाशांवर कारवाई केली आहे. या प्रकरणात मोठ्या प्रमाणात नियमभंग आणि संशयास्पद बुकिंग आढळले आहेत घडल्याचे स्पष्ट झाले आहे अशी माहिती आहे याबाबत.
प्रकरणाची सुरुवात आणि तपासणी
संघमित्रा सुपरफास्ट एक्स्प्रेसमध्ये ४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी विदेशी पर्यटक कोट्याअंतर्गत काही प्रवासी वैध कागदपत्रांशिवाय प्रवास करत असल्याचे तपासणीत आढळले. या घटनेनंतर मध्य रेल्वे प्रशासनाने तत्काळ चौकशी सुरू केली आणि संपूर्ण कोटा वापरातील आरक्षणांची सखोल पडताळणी करण्याचे आदेश दिले. प्राथमिक तपासात नियमांचे गंभीर उल्लंघन झाल्याचे संकेत मिळाले. या प्रकारामुळे आरक्षण व्यवस्थेतील पारदर्शकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले असून, संबंधित विभागांना सतर्क करण्यात आले आहे पुढील तपास अधिक सखोलपणे सुरू असल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले. यामध्ये एजंटांच्या भूमिकेचीही चौकशी केली जात आहे आयआरसीटीसीकडून माहिती मागवण्यात आली नियमभंगावर कठोर कारवाई होणार अशी स्पष्ट भूमिका रेल्वेने घेतली आहे.
तपासात समोर आलेली आकडेवारी
२४ एप्रिल ते ११ जून २०२६ या कालावधीत मध्य रेल्वेने ३१ गाड्यांमधील विदेशी पर्यटक कोट्याअंतर्गत आरक्षणांची तपासणी केली. या तपासणीत एकूण १७४ मूळ पीएनआर तयार झाल्याचे स्पष्ट झाले. त्यापैकी ३९ पीएनआरमध्ये नियमभंग आढळून आला. काही बुकिंग संशयास्पद असल्याने त्यावर विशेष लक्ष केंद्रित करण्यात आले. प्रवाशांनी आवश्यक अटींचे पालन न केल्याचे निदर्शनास आले असून मोठ्या प्रमाणात अनियमितता समोर आली आहे या प्रकरणात विविध एजंट आणि बुकिंग माध्यमांचीही तपासणी सुरू आहे नियमभंग करणाऱ्यांची यादी तयार करण्यात आली आहे दंडात्मक कारवाईसाठी प्रक्रिया राबवली जात आहे अधिकाऱ्यांनी कठोर निरीक्षण सुरू ठेवले आहे असे सांगितले.
कारवाई आणि दंडात्मक पावले
कारवाईदरम्यान रेल्वे प्रशासनाने ३९ पीएनआरमधील प्रवाशांकडून तिकिटे रद्द करून त्यांना त्यांच्या आसनांवरून हटवले. त्या जागी आरएसी आणि प्रतीक्षा यादीतील प्रवाशांना संधी देण्यात आली. एकूण ३ लाख ५६ हजार ९१६ रुपयांचा दंड वसूल करण्यात आला. या कारवाईमुळे आरक्षण व्यवस्थेतील गैरप्रकारांवर नियंत्रण ठेवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. नियमभंग करणाऱ्यांविरोधात कठोर पावले उचलली जात असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे यापुढे अशा प्रकारांना आळा घालण्यासाठी विशेष मोहीम राबवली जाणार आहे रेल्वेने सर्व झोनमध्ये तपासणी वाढवली आहे नियमांचे काटेकोर पालन करण्याचे निर्देश दिले तिकीट तपासणी पथक सक्रिय झाले असे अधिकाऱ्यांनी सांगितले प्रशासनाने कठोर संदेश दिला.
नियम व पुढील उपाययोजना
रेल्वे नियमांनुसार विदेशी पर्यटक कोटा हा केवळ वैध विदेशी नागरिकांसाठी राखीव असतो. मात्र काही भारतीय प्रवाशांनी आवश्यक कागदपत्रांशिवाय या कोट्याचा गैरवापर केल्याचे स्पष्ट झाले. या प्रकरणात अधिकृत एजंट किंवा मध्यस्थांची भूमिका होती का याची चौकशी सुरू आहे. आयआरसीटीसीकडून अतिरिक्त माहिती मागवण्यात आली असून सूत्रधारांचा शोध घेतला जात आहे. रेल्वे प्रशासनाने प्रवाशांना तिकीट व कागदपत्रांची वैधता तपासण्याचे आवाहन केले आहे
