नागपूर :- ग्रामीण महाराष्ट्राच्या कृषी क्षेत्राला नवा आर्थिक आणि तांत्रिक बळकटपणा देण्यासाठी महावितरणच्या माध्यमातून राज्य शासनाने हाती घेतलेली ‘मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजना २.०’ नागपूर जिल्ह्यात खऱ्या अर्थाने क्रांती घडवून आणत आहे. या अत्यंत महत्त्वाकांक्षी योजनेमुळे जिल्ह्यातील 5,134 शेतक-यांना आता सिंचनासाठी रात्री-अपरात्रीच्या कष्टापासून मुक्त होत दिवसा अखंडित, खात्रीशीर आणि भरवशाचा वीज पुरवठा मिळू लागला आहे.
या योजनेचा एक अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा पार पाडत, महावितरणच्या नागपूर ग्रामीण मंडलांतर्गत येणाऱ्या नरखेड तालुक्यातील 33/11 केव्ही सावरगाव उपकेंद्रात नुकताच 8 मेगावॅट क्षमतेचा अत्याधुनिक सौर ऊर्जा प्रकल्प यशस्वीरीत्या कार्यान्वित करण्यात आला आहे. या सावरगाव प्रकल्पापूर्वी नागपूर जिल्ह्यात कचारी सावंगा येथे 4 मेगावॅट क्षमता असलेला आणि तोंडाखैरी येथे 3 मेगावॅट क्षमता असलेला प्रकल्प यापूर्वीच यशस्वीपणे कार्यरत झाला होता. या तिन्ही प्रकल्पांच्या माध्यमातून आतापर्यंत नागपूर जिल्ह्यात एकूण 15 मेगावॅट वीज निर्मिती क्षमता प्रत्यक्षात उभी राहिली असून, यामुळे या संपूर्ण भागातील सुमारे 5 हजार 134 शेतकऱ्यांच्या शेतीला दिवसा वीज मिळण्याचा मार्ग सुकर झाला आहे.
पारंपरिक पद्धतीने ग्रामीण भागात शेतकऱ्यांना सिंचनासाठी बहुतांश वेळा रात्रीच्या सुमारास वीज पुरवठा केला जात असे. यामुळे शेतकऱ्यांना रात्री-अपरात्री अंधारात शेतात जाणे, विषारी साप व विंचू दंश किंवा हिंस्त्र प्राण्यांच्या भितीखाली जीव मुठीत धरून काम करणे भाग पडत असे. याचा शेतकऱ्यांच्या शारीरिक आरोग्यावर आणि झोपेवर अत्यंत विपरीत परिणाम होत होता. मात्र, सावरगाव, कचारी सावंगा आणि तोंडाखैरी येथील सौर ऊर्जा प्रकल्पांमुळे नागपूर जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना या सर्व त्रासापासून कायमची मुक्ती मिळाली आहे. आता दिवसा लख्ख आणि नियमित वीज उपलब्ध होत असल्यामुळे शेतकरी अत्यंत सुखकरपणे आपल्या पिकांचे सिंचन करू शकत आहेत, तसेच खते व पाण्याचे योग्य नियोजन करणे त्यांना शक्य झाले आहे.
शासनाच्या या सर्वसमावेशक सौरऊर्जा धोरणामुळे ग्रामीण भागाच्या एकूणच आर्थिक व कृषी विकासाला मोठी गती मिळत आहे. शेतीसाठी मोठ्या प्रमाणात सौरऊर्जेचा वापर वाढल्यामुळे पारंपरिक ग्रीडवरील विजेचा ताण आपोआप कमी होत आहे आणि मोठ्या प्रमाणावर पर्यावरणपूरक हरित ऊर्जेची निर्मिती होत आहे. तसेच, स्थानिक पातळीवर सौर प्रकल्पांमधून वीज निर्मिती होत असल्यामुळे वीज पारेषण व वितरण दरम्यान होणारे तांत्रिक नुकसान मोठ्या प्रमाणावर कमी झाले असून, यामुळे संपूर्ण नागपूर ग्रामीण भागातील वीज पुरवठ्याची विश्वासार्हता आणि गुणवत्ता कैक पटींनी वाढली आहे.
शेतकऱ्यांच्या जीवनात शाश्वत क्रांती घडवून आणण्यासाठी उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या दूरदर्शी संकल्पनेतून आकाराला आलेली ‘मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजना २.०’ आज ग्रामीण महाराष्ट्रासाठी वरदान ठरत आहे. शेतकऱ्यांना दिवसा वीज उपलब्ध करून दिल्यामुळे पिकांचे ऐन वेळेवर होणारे नुकसान टळणार आहे आणि शेतकरी आर्थिकदृष्ट्या अधिक सक्षम होणार आहेत. महावितरणकडून अशा प्रकारच्या नाविन्यपूर्ण सौर ऊर्जा प्रकल्पांच्या उभारणीवर सध्या युद्धपातळीवर भर दिला जात आहे, ज्यामुळे ग्रामीण भागातील शाश्वत ऊर्जा गरजा सहजतेने पूर्ण होत आहेत.
राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या निर्देशानुसार आगामी मार्च 2027 च्या अखेरपर्यंत राज्यातील कृषी सिंचनासाठी लागणारा शंभर टक्के वीज पुरवठा केवळ आणि केवळ सौरऊर्जेद्वारेच उपलब्ध करून देण्याचे एक अत्यंत महत्त्वाकांक्षी आणि ऐतिहासिक नियोजन राज्य शासनाने केले आहे. या संपूर्ण मोहिमेला आणि राज्य सरकारच्या धोरणाला ऊर्जा विभागाच्या अपर मुख्य सचिव आभा शुक्ला आणि महावितरणचे अध्यक्ष व व्यवस्थापकीय संचालक लोकेश चंद्र यांचे बहुमूल्य मार्गदर्शन व सततचे प्रोत्साहन लाभले आहे. याचपार्श्वभूमीवर, महावितरणच्या नागपूर परिमंडलाचे मुख्य अभियंता राजेश नाईक, नागपूर ग्रामीण मंडलाचे अधीक्षक अभियंता संजय वाकडे आणि नागपूर शहर मंडलाचे अधीक्षक अभियंता प्रफुल लांडे नेतृत्वाखाली नागपूर जिल्ह्यात विविध ठिकाणी सौर ऊर्जा प्रकल्प उभारणीची कामे अत्यंत वेगाने आणि निर्धारित वेळेत प्रगतीपथावर आहेत.