– पोलीस स्टेशन, रेल्वे स्टेशन व पंचायत समितीला भेट देत विद्यार्थ्यांनी घेतले प्रत्यक्ष अनुभवातून ज्ञान
खापा, वार्ताहर :- जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा खुर्सापारच्या विद्यार्थ्यांसाठी आयोजित करण्यात आलेली शैक्षणिक क्षेत्रभेट अत्यंत ज्ञानवर्धक, प्रेरणादायी आणि अविस्मरणीय ठरली. पुस्तकातील ज्ञानाला प्रत्यक्ष अनुभवाची जोड देण्याच्या उद्देशाने विद्यार्थ्यांना विविध शासकीय कार्यालये व सार्वजनिक सेवा केंद्रांना भेट देण्यात आली. या क्षेत्रभेटीदरम्यान विद्यार्थ्यांनी पोलीस प्रशासन, रेल्वे व्यवस्था, रेल्वे सुरक्षा तसेच पंचायत समितीच्या कार्यपद्धतीची प्रत्यक्ष माहिती जाणून घेतली.
“पोलीस स्टेशन केळवद येथे विद्यार्थ्यांना पोलीस प्रशासनाची माहिती”
क्षेत्रभेटीच्या सुरुवातीला विद्यार्थ्यांनी पोलीस स्टेशन केळवद येथे भेट दिली. यावेळी तायडे सर यांनी विद्यार्थ्यांना पोलीस विभागाच्या कार्यपद्धतीबाबत सविस्तर माहिती दिली. पोलिसांचे दैनंदिन कामकाज, कायदा व सुव्यवस्था राखण्यासाठी पोलिसांची भूमिका याबरोबरच विविध प्रकारच्या शस्त्रांची माहिती, त्यांचा वापर व सुरक्षिततेच्या दृष्टीने घेतली जाणारी काळजी विद्यार्थ्यांना समजावून सांगण्यात आली.
तसेच आरोपी कोठडी कशी असते, तिचा उपयोग कशासाठी केला जातो, पोलीस स्टेशनमध्ये असणाऱ्या विविध विभागांचे कार्य याबाबतही विद्यार्थ्यांना माहिती देण्यात आली. त्याचबरोबर पोलिसांच्या संपर्क व संदेशवहनासाठी वापरण्यात येणाऱ्या वायरलेस यंत्रणेची प्रत्यक्ष माहिती विद्यार्थ्यांना मिळाली. त्यामुळे पोलिसांचे काम केवळ गणवेशापुरते मर्यादित नसून त्यामागे असलेली शिस्त, जबाबदारी आणि तंत्रज्ञानाचा वापर याची विद्यार्थ्यांना जाणीव झाली.
“रेल्वे स्टेशनवर रेल्वे संचालनाचे प्रत्यक्ष ज्ञान”
यानंतर विद्यार्थ्यांनी रेल्वे स्टेशनला भेट दिली. यावेळी निखिल बागडे यांनी विद्यार्थ्यांना रेल्वेच्या कार्यपद्धतीबाबत अत्यंत उपयुक्त आणि सविस्तर माहिती दिली.
रेल्वेला सिग्नल कसे दिले जातात, रेल्वेचे संचालन कशा पद्धतीने केले जाते, रेल्वे वाहतूक नियंत्रित करण्यासाठी कोणत्या यंत्रणा वापरल्या जातात, रेल्वे स्टेशनवरील विविध घटकांचे कार्य याबाबत विद्यार्थ्यांना माहिती देण्यात आली. रेल्वेचा प्रवास सुरक्षित आणि सुरळीत होण्यासाठी स्टेशनवरील प्रत्येक कर्मचाऱ्याची भूमिका किती महत्त्वाची असते, हे विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष उदाहरणांसह समजावून सांगण्यात आले.
“RPF कडून रेल्वे सुरक्षेबाबत मार्गदर्शन”
रेल्वे स्टेशन भेटीदरम्यान RPF (रेल्वे सुरक्षा दल) यांच्याकडूनही विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करण्यात आले. बनसोड मॅडम यांनी रेल्वे प्रवास करताना घ्यावयाची काळजी, रेल्वे परिसरातील सुरक्षितता, प्रवाशांनी पाळावयाचे नियम, धावत्या रेल्वेपासून सुरक्षित अंतर ठेवण्याचे महत्त्व आदी बाबींविषयी विद्यार्थ्यांना इत्थंभूत माहिती दिली.
या मार्गदर्शनामुळे विद्यार्थ्यांना रेल्वेचा आनंद घेताना स्वतःची तसेच इतरांची सुरक्षितता कशी जपावी, याचे महत्त्व समजले.
“पंचायत समितीमध्ये विद्यार्थ्यांचा मान्यवरांशी सुसंवाद”
क्षेत्रभेटीच्या पुढील टप्प्यात विद्यार्थ्यांनी पंचायत समितीला भेट दिली. यावेळी गटविकास अधिकारी मनोजकुमार हिरुडकर यांनी आपल्या दालनात विद्यार्थ्यांशी मनमोकळेपणाने हितगुज केले. विद्यार्थ्यांशी संवाद साधताना गटविकास अधिकारी अक्षरशः मुलांमध्ये रमून गेले. त्यांनी विद्यार्थ्यांच्या प्रश्नांना आपुलकीने उत्तरे दिली आणि त्यांना प्रोत्साहन दिले.
शासकीय यंत्रणा, पंचायत समितीचे कार्य, ग्रामीण विकासामध्ये पंचायत समितीची भूमिका याबाबतही विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन मिळाले. एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याशी एवढ्या जवळून संवाद साधण्याची संधी मिळाल्याने विद्यार्थ्यांच्या चेहऱ्यावर विशेष आनंद दिसून येत होता.
“गटशिक्षणाधिकारी व शिक्षण विभागातील अधिकाऱ्यांशी विद्यार्थ्यांचा संवाद”
त्यानंतर विद्यार्थ्यांनी गटशिक्षणाधिकारी कश्यप सावरकर साहेब यांची भेट घेतली. विद्यार्थ्यांना पाहताच सावरकर साहेबांनी अत्यंत आपुलकीने त्यांच्याशी संवाद साधला. काही क्षणांसाठी तेही जणू लहान मूल होऊन विद्यार्थ्यांमध्ये रममाण झाले. विद्यार्थ्यांशी गप्पा मारत, त्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीची माहिती घेत त्यांनी मुलांना मनापासून प्रोत्साहन दिले.
यावेळी शिक्षण विस्तार अधिकारी पुरुषोत्तम मुंडे तसेच प्रदीप जनबंधु यांनीही विद्यार्थ्यांशी संवाद साधला. विद्यार्थ्यांच्या प्रश्नांना उत्तरे देत त्यांनी शिक्षणाचे महत्त्व, सातत्याने अभ्यास करण्याची गरज आणि भविष्यात मोठे ध्येय ठेवण्याबाबत मार्गदर्शन केले.
विद्यार्थ्यांशी संवाद साधल्यानंतर विद्यार्थ्यांसाठी अल्पोपहाराचीही व्यवस्था करण्यात आली. विद्यार्थ्यांप्रती दाखविलेली आपुलकी, प्रेम आणि जिव्हाळा यामुळे विद्यार्थ्यांच्या मनात या भेटीच्या सुंदर आठवणी कायमच्या कोरल्या गेल्या.
“उत्कृष्ट नियोजनामुळे क्षेत्रभेट ठरली यशस्वी”
या संपूर्ण शैक्षणिक क्षेत्रभेटीचे उत्कृष्ट नियोजन शरद काकडे, स्वयंसेविका कुमारी किरण मोतीलिंगे तसेच शाळेच्या मुख्याध्यापकांनी केले. विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेची काळजी घेत, विविध ठिकाणच्या भेटींचे नियोजन करून विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष अनुभवातून जास्तीत जास्त ज्ञान मिळावे, यासाठी विशेष प्रयत्न करण्यात आले.
या क्षेत्रभेटीमुळे विद्यार्थ्यांना केवळ पुस्तकी ज्ञान न मिळता पोलीस प्रशासन, रेल्वे व्यवस्था, रेल्वे सुरक्षा, शासकीय यंत्रणा आणि शिक्षण विभागाचे कार्य प्रत्यक्ष पाहता व समजून घेता आले. विविध क्षेत्रांमध्ये कार्य करणाऱ्या अधिकारी व कर्मचाऱ्यांशी संवाद साधल्यामुळे विद्यार्थ्यांच्या ज्ञानाच्या कक्षा अधिक रुंदावल्या.
“अनुभवातून शिकण्याचा आनंद”
शैक्षणिक क्षेत्रभेटीचा मुख्य उद्देश विद्यार्थ्यांना “प्रत्यक्ष अनुभवातून शिक्षण” देणे हा होता आणि तो उद्देश या क्षेत्रभेटीत यशस्वीपणे साध्य झाला. विविध क्षेत्रातील अधिकारी व कर्मचाऱ्यांनी विद्यार्थ्यांना दिलेली माहिती, त्यांच्याशी साधलेला सुसंवाद आणि दाखविलेली आपुलकी यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये उत्साह निर्माण झाला.
“पुस्तकातील धडे प्रत्यक्ष जीवनाशी जोडले की शिक्षण अधिक आनंददायी आणि कायमस्वरूपी होते,” याचा प्रत्यय या क्षेत्रभेटीतून आला. विद्यार्थ्यांच्या चेहऱ्यावरचा आनंद, त्यांच्या मनातील कुतूहल आणि प्रत्येक ठिकाणी प्रश्न विचारण्याची उत्सुकता हेच या शैक्षणिक क्षेत्रभेटीचे खरे यश ठरले.
जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा खुर्सापारच्या विद्यार्थ्यांसाठी ही शैक्षणिक क्षेत्रभेट ज्ञान, अनुभव, संस्कार आणि प्रेरणेची अनोखी पर्वणी ठरली.